RajBoardExam
संस्कृत (Sanskrit)हिंदी माध्यम2026-27

RBSE Class 7 Sanskrit (Deepakam) Chapter 11 Solutions in Hindi — द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः

📅 अंतिम अपडेट: 2026-09-09📖 RBSE/NCERT Solutions

Class 7 Sanskrit Chapter 11 Question Answer द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः

Practicing these RBSEClass 7 Sanskrit Deepakam Solutionsand Class 7th Sanskrit Chapter 11 द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः Question Answer improves confidence in the subject.

Sanskrit Class 7 Chapter 11 Question Answer द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः

द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः Class 7 Question Answer

Class 7 Sanskrit Deepakam Chapter 11 Question Answer

वयम् अभ्यासं कुर्मः

प्रश्न 1.
पाठं पठित्वा अधोलिखितानि पदानि परस्परं मेलयन्तु –

उत्तराणि:

द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः Diagram 1

द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः Diagram 2

प्रश्न 2.
अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखन्तु –

(क) रामायणकाले अण्डमानद्वीपस्य नाम किम् आसीत् ?
(ख) स्वातन्त्र्यवीर सावरकर: कति वर्षाणि कष्टं सोढवान्?
(ग) अण्डमानद्वीपे का: जनजातयः निवसन्ति ?
(घ) अण्डमानद्वीपे आजीविकार्थं जनाः किं कुर्वन्ति ?
(ङ) अन्ते सर्वे मिलित्वा कं श्लोकं गायन्ति ?
उत्तराणि:
(क) रामायणकाले अण्डमानद्वीपस्य नाम- हण्डुकमान् आसीत्।
(ख) स्वातन्त्र्यवीर सावरकर: दश वर्षाणि कष्टं सोढवान् ।
(ग) अण्डमानद्वीपे अण्डमानी, ओङ्गी, जारवा, सेण्टिनली इत्यादयः विशिष्टाः जनजातयः निवसन्ति ।
(घ) अण्डमानद्वीपे जीविकार्थं जनाः मुक्तामाला:, शुक्तिशिल्पानि, नारिकेलशिल्पानि, उपस्कराः आदी-नाम् उत्पादनेन वाणिज्येन च जीविकां चालयन्ति ।
(ङ) अन्ते सर्वे मिलित्वा निम्नश्लोकं गायन्ति- हुतात्मनां पूततपः स्थलीयं विनायकादिस्तुतिभाजनानाम् । स्वराष्ट्रधर्मं ननु शिक्षयन्ती सुदर्शनीया भुवि तीर्थकल्पा ॥

द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः Diagram 3

प्रश्न 3.
पाठं दृष्ट्वा रिक्तस्थानानि पूरयन्तु –
(क) अण्डमानद्वीपस्य राजधानी ………………………….. अस्ति ।
(ख) सूर्यांश: गृहं गत्वा ……………………………… अण्डमानस्य अन्वेषणम् अकरोत् ।
(ग) प्रथमशताब्द्याम् अस्य नाम …………………………………. इति आसीत् ।
(घ) अस्मिन् द्वीपे ………………………. इति कारागारम् अस्ति ।
(ङ) वयं स्वातन्त्र्यवीराणां ……………………………….. सुखेन जीवामः ।
(च) कालापानी ………………………………… संस्थायाः वैश्विकसम्पदः सूच्यां संरक्षितम् ।
(छ) कृषिकार्येण ……………………………. च जीविकां निर्वहन्ति ।
उत्तराणि:
(क) श्रीविजयपुरम्
(ख) जालपुटे
(ग) अगादेमन्
(घ) सेल्यूलर
(ङ) बलिदानेन
(च) यूनेस्को
(छ) मत्स्यपालनेन ।

प्रश्न 4.
अधोलिखितानां विशेषण – विशेष्यपदानां मेलनं कृत्वा रिक्तस्थानानि पूरयन्तु –

उत्तराणि:

द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः Diagram 4

द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः Diagram 5

द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः Diagram 6

प्रश्न 5.
पट्टिकातः समुचितानि पदानि चित्वा विशेषणानुसारं विशेष्यपदं लिखन्तु-

उत्तराणि:
(क) नूतने गृहे
(ख) पवित्रं गुरुकुलम्
(ग) रक्तायाम् शाटिकायाम्
(घ) उत्तमानि पुस्तकानि
(ङ) सुदीर्घः मार्गः
(च) सुन्दरी युवती
(छ) उन्नतान् वृक्षान्
(ज) विशालां पाठशालाम्
(झ) स्थूलाय गजाय
(ञ) तस्य तटस्य

द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः Diagram 7

प्रश्न 6.
पट्टिकातः सर्वनामविशेषणपदानि चित्वा वाक्यानि पूरयन्तु –


उत्तराणि:
(क) तेषाम्
(ख) एषा
(ग) तस्मिन्
(घ) सः
(ङ) ते
(च) तत्
(छ) तेन
(ज) ता:
(झ) तौ
(ञ) तस्यै ।

द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः Diagram 8

द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः Diagram 9

प्रश्न 7.
पाठे प्रयुक्तानि अव्ययपदानि क्रियापदानि च चित्वा समुचिते स्थाने लिखन्तु-

उत्तराणि:
अव्ययानि – कुत्र, अत्र, खलु, बहु, आम्, न, एव, अद्य, अपि, य:, तदा, तत्र, अहो, सर्वत्र, सह, इव, च, यत्र ।
क्रियापदानि – स्मरामि भवति, जीवामः, इच्छामि, निर्वहन्ति, गमिष्यामः, गायायः कुर्वन्ति, दृष्ट्वान्, अस्ति, अगच्छम्, सन्ति, निवसन्ति, सोढवान् अकरोत् सूचयतु ।

द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः Diagram 10

प्रश्न 8.
निम्नलिखितानां पदानां स्वरूपं सावधानं दृष्ट्वा उदाहरणानुसारं लिखन्तु –

उत्तराणि:
(क) द्वीपसमूह:
(ख) रामायणकाले
(ग) भारतभूमि:
(घ) उद्योगविषयः
(ङ) देशभक्तः
(च) समुद्रतलम्

द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः Diagram 11

Class 7 Sanskrit Chapter 11 द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः Question Answer

शब्दार्थ – मेलनम् –

प्रश्नः 1.
अधोलिखितशब्दानां समक्षं प्रदत्तैः अर्थैः सह उचितमेलनं कुरुत-
शब्दाः — अर्थाः
(i) घोरम् — कूर्मः
(ii) कारागारम् — धवलधूलि:
(iii) श्वेतरेणुः — भीषणम्
(iv) नारिकेलम् — बन्दीगृहम्
(v) कच्छपः— श्रीफलम्
उत्तरम्:
शब्दाः — अर्थाः
(i) घोरम् — भीषणम्
(ii) कारागारम् — बन्दीगृहम्
(iii) श्वेतरेणुः — धवलधूलि:
(iv) नारिकेलम् — श्रीफलम्
(v) कच्छपः — कूर्मः

अतिलघूत्तरात्मक प्रश्ना:-

प्रश्न 1.
एकपदेन उत्तरत
(i) अण्डमानद्वीपस्य राजधानी का अस्ति ?
(ii) आङ्ग्लशासनेन कस्य नाम ‘पोर्ट ब्लेयर्’ इति दत्तम् ?
(iii) कः अण्डमानद्वीपस्य जालपुटे अन्वेषणम् अकरोत् ?
(iv) ‘कालापानी’ इति शब्दं श्रुत्वा एव का भवति ?
(v) केषां बलिदानेन एव वयं सुखेन जीवामः ?
उत्तराणि:
(i) श्रीविजयपुरम्
(ii) अण्डमानद्वीपस्य
(iii) सूर्यांश:
(iv) भीति:
(v) स्वातन्त्र्यवीराणाम् ।

लघूत्तरात्मक प्रश्ना:-

प्रश्नः – पूर्णवाक्येन उत्तरत-

प्रश्न (i).
भारतस्य केन्द्रशासितप्रदेशेषु कः अन्यतमः अस्ति?
उत्तरम्:
भारतस्य केन्द्रशासितप्रदेशेषु अण्डमानद्वीपः अन्यतमः अस्ति ।

प्रश्न (ii).
सेल्युलर्’ इति कारागारं कुत्र अस्ति ?
उत्तरम्:
‘सेल्युलर्’ इति कारागारम् अण्डमानद्वीपे अस्ति ।

प्रश्न (iii).
केषु राधानगर – तटस्य अत्यन्तं विशिष्टं स्थानम् अस्ति ?
उत्तरम्:
भारतस्य समुद्रतटेषु राधानगर – तटस्य अत्यन्तं विशिष्टं स्थानम् अस्ति ।

प्रश्न (iv).
सेण्टिनली – जनजातीयाः कस्मात् दूरे तिष्ठन्ति ?
उत्तरम्:
सेण्टिनली – जनजातीया: समाजात् दूरे तिष्ठन्ति ।

प्रश्न (v).
कस्य वर्णनं श्रुत्वा छात्राणां मनसि भ्रमणाय उत्सुकता जागरिता?
उत्तरम्:
अण्डमानद्वीपस्य वर्णनं श्रुत्वा छात्राणां मनसि भ्रमणाय उत्सुकता जागरिता ।

प्रश्न निर्माणम्-

प्रश्न 1.
रेखाङ्कितानि पदानि अधिकृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरु—
(i) सर्वे बाला:उत्साहिताःसन्ति ।
(ii)अण्डमानस्यराजधानी श्रविजयपुरम् अस्ति ।
(iii)रामायणकालेअस्य द्वीपस्य नाम हण्डुकमान् आसीत् ।
(iv)कारागारस्यअपरं नाम ‘कालापानी’ इत्यपि अस्ति ।
(v)स्वातन्त्र्यवीराणाम्बलिदानेन वयं सुखेन जीवामः ।
(vi) सर्वकारःनारिकेलस्य उद्यानानाम्निर्माणं अकरोत् ।
उत्तराणि:
(i) सर्वे बालाःकीदृशाःसन्ति?
(ii)कस्यराजधानी श्रीविजयपुरम् अस्ति ?
(iii)कस्मिन् कालेअस्य द्वीपस्य नाम हण्डुकमान् आसीत्?
(iv)कस्यअपरं नाम ‘कालापानी’ इत्यपि अस्ति ?
(v)केषाम्बलिदानेन वयं सुखेन जीवामः ?
(vi) सर्वकारःकेषाम्निर्माणं अकरोत् ?