Class 7 Sanskrit Chapter 8 Question Answer हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः
Practicing these RBSEClass 7 Sanskrit Deepakam Solutionsand Class 7th Sanskrit Chapter 8 हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः Question Answer improves confidence in the subject.
Sanskrit Class 7 Chapter 8 Question Answer हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः
हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः Class 7 Question Answer
Class 7 Sanskrit Deepakam Chapter 8 Question Answer
वयम् अभ्यासं कुर्मः
प्रश्न 1.
अधोलिखितानि वाक्यानि पठित्वा ‘आम्’ अथवा ‘न’ इति वदन्तु लिखन्तु च-
(क) किं वयं पृथिव्याः पुत्राः पुत्र्यः च स्मः ? ………………………..
(ख) किं रत्नम् अन्विष्यति ? ………………………..
(ग) किं शीलं श्रेष्ठम् आभूषणम् अस्ति ? ……………………..
(घ) किं शरीरम् आद्यं धर्मसाधनम् ? …………………………….
(ङ) किं गुणानां सर्वदा एव आदरः भवति ? …………………………..
(च) किं क्रियाशीलः एव विद्वान् भवति ? …………………………..
(छ) किम् अस्माभिः केवलं मनोरञ्जकानि वाक्यानि वक्तव्यानि ? …………………………………
(ज) यः सदा सुखम् इच्छति, किं सः विद्यां प्राप्नोति ? ……………………………
उत्तराणि:
(क) आम्
(ख) न
(ग) आम्
(घ) आम्
(ङ) आम्
(च) आम्
(छ) न
(ज) न
प्रश्न 2.
पाठस्य आधारेण अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु –
(क) आद्यं धर्मसाधनं किम् ? ………………….
(ख) कीदृशं वचः मा ब्रूहि ? …………………..
(ग) श्रेष्ठम् आभूषणं किम् अस्ति ? …………………………
(घ) सर्वेषां मनुष्याणां माता का अस्ति ? ………………………..
(ङ) रत्नानाम् अन्वेषणं के कुर्वन्ति ? ……………………….
उत्तराणि:
(क) शरीरम्
(ख) दीनम्
(ग) शीलम्
(घ) पृथिवी
(ङ) ग्राहकाः ।
प्रश्न 3.
पाठस्य आधारेण अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखन्तु-
(क) कः विद्वान् अस्ति ? ………………………..
(ख) गुणिषु पूजास्थानं किम् ? …………………….
(ग) कः विद्यां न प्राप्नोति ? ………………………..
(घ) मनुष्य: विद्याम् अर्थं च कथं साधयेत् ? ……………………..
(ङ) कीदृशं वचनं दुर्लभम् ? ……………………
उत्तराणि:
(क) क्रियावान् पुरुषः विद्वान् अस्ति ।
(ख) गुणिषु पूजास्थानं गुणाः भवन्ति ।
(ग) सुखार्थी विद्यां न प्राप्नोति ।
(घ) मनुष्यः क्षणशः कणशश्च विद्याम् अर्थं च साधयेत् ।
(ङ) हितं मनोहारि च वचनं दुर्लभम् ।
प्रश्न 4.
रेखा कितपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु –
(क)शीलंपरं भूषणम् । ………………….
(ख) मनुष्यःपृथिव्या:सन्तानः अस्ति । …………………..
(ग)गुणिषुलिङ्गं वयः च न महत्त्वपूर्णम् । ………………………..
(घ) हितकारकं मनोहारि चवच:दुर्लभं भवति । …………………………
उत्तराणि:
(क)किंपरम् भूषणम् ?
(ख) मनुष्यःकस्याःसन्तानः अस्ति ?
(ग)केषुलिङ्गं वयः च न महत्त्वपूर्णम् ?
(घ) हितकारकं मनोहारि चकिम्दुर्लभं भवति ?
प्रश्न 5.
पाठस्य आधारेण उदाहरणानुसारं समुचितं मेलनं कुर्वन्तु –
उत्तराणि:
प्रश्न 6.
पाठात् अधोलिखितानां पदानां समानार्थकपदानि चित्वा लिखन्तु –
उत्तराणि:
(क) पुत्रः
(ख) आद्यम्
(ग) अर्थम्
(घ) वय:
(ङ) वच:
(च) शीलम्
प्रश्न 7.
उदाहरणानुसारम् अधोलिखितेषु वाक्येषु रेखाङ्कितपदानां विभक्तिं निर्दिशन्तु –
उत्तराणि:
(क) षष्ठी विभक्तिः
(ख) सप्तमी विभक्तिः
(ग) प्रथमा विभक्तिः
(घ) द्वितीया विभक्तिः
(ङ) षष्ठी विभक्ति:
(च) प्रथमा विभक्तिः
प्रश्न 8.
यत्र अग्रे स्वरः अस्ति तंत्र अनुस्वारस्य स्थाने ‘म्’ लिखित्वा वाक्यानि पुनः लिखन्तु –
उत्तराणि:
(क) नं रत्नम् अन्विष्यति ।
(ख) शरीरम् आद्यं खलु धर्मसाधनम् ।
(ग) वयम् अद्यतनं पाठं पठामः ।
(घ) त्वम् अस्माकं गृहम् आगच्छ ।
(ङ) अहम् एकम् प्रश्नं प्रष्टुम् इच्छामि ।
(च) गुणम् अर्जयितुम् अधिकं प्रयत्नं करोतु ।
Class 7 Sanskrit Chapter 8 हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः Question Answer
शब्दार्थ – मेलनम्-
प्रश्न 1.
अधोलिखितानां शब्दानां समक्षं प्रदत्तैः अर्थैः सह उचितमेलनं कुरुत-
शब्दाः — अर्थाः
(i) मृग्यते — वद
(ii) अर्थम् — अन्विष्यते
(iii) वयः — आचरणम्
(iv) ब्रूहि — अवस्था
(v) शीलम् — वित्तम्
उत्तरम्:
शब्दाः — अर्थाः
(i) मृग्यते — अन्विष्यते
(ii) अर्थम् — वित्तम्
(iii) वयः — अवस्था
(iv) ब्रूहि — वद
(v) शीलम् — आचरणम्
अतिलघूत्तरात्मक प्रश्ना:-
प्रश्न 1.
एकपदेन उत्तरत-
(i) विद्यार्थिनः किं न अस्ति ?
(ii) गुणाः केषु पूजास्थानम् ?
(iii) भूमि का अस्ति ?
(iv) शरीरं कस्य आद्यं साधनम् ?
(v) हितं मनोहारि च किं दुर्लभम् ?
आचरणम्
उत्तराणि
(i) सुखम्
(ii) गुणिषु
(iii) माता
(iv) धर्मस्य
(v) वचः ।
लघूत्तरात्मक प्रश्नाः-
प्रश्न: – पूर्णवाक्येन उत्तरत-
प्रश्न (i).
कानि ग्राहकस्य अन्वेषणं न कुर्वन्ति ?
उत्तरम्:
हीरकादीनि रत्नानि ग्राहकस्य अन्वेषणं न कुर्वन्ति ।
प्रश्न (ii).
क्षणशः कणशश्चैव किं साधयेत् ?
उत्तरम्:
क्षणशः कणशश्चैव विद्याम् अर्थं च साधयेत् ।
प्रश्न (iii).
गुणिषु पूजास्थानं किं किं न भवति किञ्च भवति ?
उत्तरम्:
गुणिषु पूजास्थानं लिङ्गं वयः च न भवति, गुणाः भवन्ति ।
प्रश्न (iv).
कीदृशं वचः मा ब्रूहि ?
उत्तरम्:
दीनं वचः मा ब्रूहि ।
प्रश्न (v).
परं भूषणं किम् ?
उत्तरम्:
शीलं परं भूषणम् ।
प्रश्न- निर्माणम्-
प्रश्न 1.
रेखाङ्कितपदानि अधिकृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत-
(i) सर्वेषां प्राणिनां माता भूमिः अस्ति ।
(ii) विद्या विनयं ददाति ।
(iii) शीलं श्रेष्ठम् आभूषणम् अस्ति ।
(iv) रत्नानाम् अन्वेषणं ग्राहकाः कुर्वन्ति ।
(v) दीनं वचः मा ब्रूहि ।
(vi) पृथ्वी माता उच्यते ।
(vii) शरीरम् आद्यं धर्मसाधनम् ।
उत्तराणि:
(i) सर्वेषां प्राणिनां माता का अस्ति ?
(ii) विद्या किम् ददाति ?
(iii) शीलम् कीदृशम् आभूषणम् अस्ति ?
(iv) केषाम् अन्वेषणं ग्राहकाः कुर्वन्ति ?
(v) कीदृशं वचः मा ब्रूहि ?
(vi) पृथ्वी का उच्यते ?
(vii) किम् आद्यं धर्मसाधनम् ?