Rajasthan Board RBSE Class 10 Maths

प्रश्न 1.
निम्न समीकरणों की जाँच कर बताइए कि क्या ये द्विघात समीकरण हैं–
(i) x(x + 1) + 8 = (x + 2) (x – 2)
(ii) (x + 2)3 = x3 – 4
(iii) x2 + 3x + 1 = (x – 2)2
(iv) x + 

\frac { 1 }{ x }  = x2, x ≠ 0
हल:
(i) x(x + 1) + 8 = (x + 2)(x – 2)
⇒ x2 + x + 8 = (x)2 – (2)2
⇒ x2 + x + 8 =x2 – 4
⇒ x + 8 + 4 = 0
⇒ x + 12 = 0
स्पष्टतः x + 12 एक रैखिक बहुपद है अर्थात् यह एक द्विघात बहुपद नहीं है। अतः दिया हुआ समीकरण एक द्विघात समीकरण नहीं है।

(i) (x + 2)3 = x3 – 4
⇒ (x)3 + (2)3 + 3 × x × 2(x + 2) = x3 – 4
⇒ x3 + 8 + 6x(x + 2) = x3 – 4
⇒ 8 + 6x2 + 12x = – 4
⇒ 6x2 + 12x + 12 = 0
⇒ x2 + 2x + 2 = 0
स्पष्टतः x2 + 2x + 2 एक द्विघात बहुपद है। अतः दिया हुआ समीकरण एक द्विघात समीकरण है।

(iii) x2 + 3x + 1 = (x – 2)2
⇒ x2 + 3x + 1 = x2 – 4x + 4
⇒ 3x + 1 = – 4x + 4
⇒ 3x + 4x + 1 – 4 = 0
⇒ 7x – 3 = 0
स्पष्टतः 7x-3 एक रैखिक बहुपद है अर्थात् यह एक द्विघात बहुपद नहीं | है। अतः दिया हुआ समीकरण एक द्विघात समीकरण नहीं है।

(iv) x + \frac { 1 }{ x }  = x2, x ≠ 0
⇒  \frac { { x }^{ 2 }+1 }{ x } ={ x }^{ 2 }
⇒ x2 +1 = x2 . x
⇒ x2 + 1= x3
या x3 – x2 + 1 = 0 .
स्पष्टतः x3 – x2+1 एक तीन घात का बहुपद है अर्थात् यह एक द्विघात बहुपद नहीं है। अतः दिया हुआ समीकरण एक द्विघात समीकरण नहीं है।

प्रश्न 2.
गुणनखण्ड विधि द्वारा निम्न समीकरणों को हल कीजिए-
(i) 2x2 – 5x + 3 = 0
(ii) 9x2 – 3x – 2 = 0
(iii)  \sqrt { 3 } { x }^{ 2 }  + 10 +  7\sqrt { 3 }  = 0
(iv) x2 – 8x + 16 = 0
(v)  \frac { 1 }{ x-2 } +\frac { 2 }{ x-1 } =\frac { 6 }{ x }  जहाँ : x ≠ 1, 2
(vi) 100x2 – 20r +1 = 0
(vii) 3x2 –  2\sqrt { 6 } x  + 2 = 0
(viii) x2 + 8x + 7 = 0
(ix)  \frac { x+3 }{ x+2 } =\frac { 3x-7 }{ 2x-3 }
(x) 4x2 – 4a2x + (a4 – b4) = 0
(xi) abx2 + (b2 – ac)x – bc = 0
हल:

RBSE Solutions for Class 10 Maths Chapter 3 बहुपद Ex 3.3 2


RBSE Solutions for Class 10 Maths Chapter 3 बहुपद Ex 3.3 5
RBSE Solutions for Class 10 Maths Chapter 3 बहुपद Ex 3.3 6
RBSE Solutions for Class 10 Maths Chapter 3 बहुपद Ex 3.3 7

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

0:00
0:00

casibom-casibom-casibom-casibom-sweet bonanza-aviator-aviator-aviator-aviator-aviator-aviator-aviator-aviator-aviator-aviator-aviator-aviator-aviator-aviator-aviator-aviator-aviator-aviator-aviator-aviator-aviator-sweet bonanza-sweet bonanza-sweet bonanza-sweet bonanza-sweet bonanza-sweet bonanza-sweet bonanza-sweet bonanza-sweet bonanza-sweet bonanza-sweet bonanza-sweet bonanza-sweet bonanza-sweet bonanza-sweet bonanza-sweet bonanza-sweet bonanza-sweet bonanza-sweet bonanza-sweet bonanza-bahis siteleri-bahis siteleri-bahis siteleri-bahis siteleri-bahis siteleri-bahis siteleri-bahis siteleri-bahis siteleri-bahis siteleri-bahis siteleri-casino siteleri-casino siteleri-casino siteleri-casino siteleri-casino siteleri-casino siteleri-casino siteleri-casino siteleri-casino siteleri-casino siteleri-deneme bonusu-deneme bonusu-deneme bonusu-deneme bonusu-deneme bonusu-deneme bonusu-deneme bonusu-deneme bonusu veren siteler-deneme bonusu veren siteler-deneme bonusu veren siteler-deneme bonusu veren siteler-deneme bonusu veren siteler-deneme bonusu veren siteler-deneme bonusu veren siteler-deneme bonusu veren yeni siteler-deneme bonusu veren yeni siteler-deneme bonusu veren yeni siteler-deneme bonusu veren yeni siteler-deneme bonusu veren yeni siteler-deneme bonusu veren yeni siteler-deneme bonusu veren yeni siteler-güvenilir bahis siteleri-güvenilir bahis siteleri-güvenilir bahis siteleri-güvenilir bahis siteleri-güvenilir bahis siteleri-güvenilir bahis siteleri-güvenilir bahis siteleri-güvenilir bahis siteleri-güvenilir bahis siteleri-güvenilir bahis siteleri-slot siteleri-slot siteleri-slot siteleri-slot siteleri-slot siteleri-slot siteleri-slot siteleri-slot siteleri-slot siteleri-slot siteleri-yeni slot siteleri-yeni slot siteleri-yeni slot siteleri-yeni slot siteleri-yeni slot siteleri-yeni slot siteleri-yeni slot siteleri-yeni slot siteleri-yeni slot siteleri-yeni slot siteleri-deneme bonusu veren siteler-deneme bonusu veren siteler-bahis siteleri-bahis siteleri-güvenilir bahis siteleri-aviator-sweet bonanza-sweet bonanza-slot siteleri-slot siteleri-slot siteleri-güvenilir casino siteleri-güvenilir casino siteleri-güvenilir casino siteleri-güvenilir casino siteleri-güvenilir casino siteleri-güvenilir casino siteleri-lisanslı casino siteleri-lisanslı casino siteleri-lisanslı casino siteleri-lisanslı casino siteleri-lisanslı casino siteleri-lisanslı casino siteleri-deneme bonusu-