Rajasthan Board RBSE Class 10 Maths

प्रश्न 1.
निम्नलिखित व्यंजकों के लघुत्तम समापवर्तक ज्ञात कीजिए-
(i) 24x2yz और 27x4 y2z2
(ii) x2 – 3x + 2 और x4 + r3 – 6x2
(iii) 2x2 – 8 और x2 – 5x + 6
(iv) x2 – 1; (x2 + 1) (x + 1) तथा x2 + x – 1
(v) 18(6x4 + x3 – x2) और 45(2x6 + 3x5 + x4)
हल:
(i) माना दिये गये व्यंजक
n(x) = 24x2yz
तथा v(x) = 27x4y2z2 हैं।
अतः गुणनखण्डन रूप में लिखने पर
u = 2 × 2 × 2 x 3 × x2 y × 2
तथा v = 3 × 3 × 3 x x4 x y2 x z2
अतः सर्वनिष्ठ गुणज
= 23 × 33 × x4 × y2 × z2 [उच्चतम घात वाले सर्वनिष्ठ गुणनखण्डों का गुणनफल]
= 8 × 27 × x4 × y2 × 2z2
= 216x4y2z2
यही सर्वनिष्ठ गुणज उपरोक्त व्यंजकों का अभीष्ट लघुत्तम समापवर्तक है।
अर्थात् LCM = 216x4y2z2 उत्तर

(ii) x2 – 3x + 2 और x4 + x3 – 6x2
माना u(x) = x2 – 3x + 2
तथा v(x) = x4 + x3 – 6x2
अतः गुणनखण्डन रूप में लिखने पर
u = x2 – 3x + 2 = (x – 2) (x – 1)
v = x4 + x3 – 6x2 = (x2 + x – 6)
= x2(x + 3)(x – 2)
अतः सर्वनिष्ठ गुणज
= x2(x – 1) (x – 2) (x + 3) [उच्चतम घात वाले सर्वनिष्ठ गुणनखण्डों का गुणनफल]
यही सर्वनिष्ठ गुणज उपरोक्त व्यंजकों को अभीष्ट लघुत्तम समापवर्तक है।
अर्थात् LCM = x2(x – 1) (x – 2) (x + 3) उत्तर

(iii) माना u(x) = 2x2 – 8
तथा v(x) = x2 – 5x + 6
अत: गुणनखण्डन रूप में लिखने पर
u = 2x2 – 8
= (x2 – 4) = 2[(x)2 – (2)2]
=2(x + 2)(x – 2)
v = x2 – 5x + 6 = (x – 3) (x – 2)
अतः सर्वनिष्ठ गुणज (Common multiple)
= 2(x – 2) (x – 3) (x + 2)
= 2(x2 – 4) (x – 3) [उच्चतम घात वाले सर्वनिष्ठ गुणनखण्डों का गुणनफल]
यही सर्वनिष्ठ गुणज उपरोक्त व्यंजकों का अभीष्ट लघुत्तम समापवर्तक है।
अर्थात् LCM = 2(x2 – 4) (x – 3) उत्तर

(iv) माना दिये गये व्यंजक
u(x) = x2 – 1
v(r) = (x2 + 1) (x + 1)
तथा w(x) = x2 + x – 1
अतः गुणनखण्डन रूप में लिखने पर
u = x2 – 1 = (x – 1) (x + 1)
v = (x2 + 1) (x + 1)
w = x2 + x – 1
अतः सर्वनिष्ठ गुणज (Common multiple)
= (x – 1) (x + 1) (x2 + 1) (x2 + 1 – 1) [उच्चतम घात वाले सर्वनिष्ठ गुणनखण्डों का गुणनफल]
= ( x2 – 1) (x2 + 1) (x2 + x – 1)
= [(x)4 – 1) (x2 + x – 1)
यही सर्वनिष्ठ गुणज उपरोक्त व्यंजकों का अभीष्ट लघुत्तम समापवर्तक है।
अर्थात् LCM = (x4 – 1) (x2 + x – 1) उत्तर

(v) माना दिये गये व्यंजक
u(r) = 18(6x4 + x3 – x2)
तथा v(x) = 45(2x6 + 3x5 + x4)
अतः गुणनखण्डन रूप में लिखने पर
u = 18(6x4 + x3 – x2)
= 18x2 (6x2 + x – 1)
= 18x2 {6x2 + 3x – 2x – 1}
= 182 {3(2x + 1) – 1(2x + 1)}
= 18x2 (2x + 1) (3x – 1)
= 212 × 32 × x (2x + 1) (3x – 1)
v = 45 (2x6 + 3x5 + x4)
= 45x4(2x2 + 3x + 1)
= 32 × 51 × x4(2x2 + 2x + x + 1)
= 32 × 51 × x4(2x(x + 1) + 1(x + 1))
= 32 × 51 × x4 x (x + 1) x (2x + 1)
अतः सर्वनिष्ठ गुणज (Common multiple)
=21 × 32 × 51 × x4 × (x + 1) (2x + 1) (3x-1)
= 2 × 9 × 5 × x4 x (x + 1) (2x + 1) (3 – 1)
= 90x4(x + 1) (2x + 1) (3x – 1) [उच्चतम घात वाले सर्वनिष्ठ गुणनखण्डों का गुणनफल]
यही सर्वनिष्ठ गुणज उपरोक्त व्यंजकों का अभीष्ट लघुत्तम समापवर्तक है।
अर्थात् LCM = 90x4 (x + 1) (2x + 1) (3x – 1) उत्तर

प्रश्न 2.
निम्नलिखित व्यंजकों के महत्तम समापवर्तक ज्ञात कीजिए-
(i) a3b4, ab5, a2b8
(ii) 16x2y2, 48x4z
(iii) x2 – 7x + 12; x2 – 10x + 21 तथा x2 + 2x – 15
(iv) (x + 3)2 (x – 2) और (x + 3) (x – 2)2
(v) 24(6x4 – x3 – 2x2) और 20(6x6 + 3x5 + x4)
हल:
(i) माना दिये गये व्यंजक
u = a3b4
v = ab5
तथा w = a2b8
अतः गुणनखण्डन रूप में लिखने पर
u = a3 × b4
v = a × b5
तथा w = a2 × b8
यहाँ महत्तम घात का सर्वनिष्ठ भाजक
= a × b4
या = न्यूनतम घात के सर्वनिष्ठ गुणनखण्डों का गुणनफल
अतः अभीष्ट महत्तम समापवर्तक (HCF) = ab4 है।

(ii) माना दिये गये व्यंजक
u = 16x2y2
तथा v = 48x4z
अतः गुणनखण्डन रूप में लिखने पर
u = 2 × 2 × 2 × 2 × x × x × y × y
= 24 x x2 xy
v = 2 × 2 × 2 × 2 × 3 × x × x × x × x × z
= 24 × 31 × x4 × z2
यहाँ महत्तम घात का सर्वनिष्ठ ‘भाजक = 24 × x2 = 16 x2
या = न्यूनतम घात के सर्वनिष्ठ गुणनखण्डों का गुणनफल
अतः अभीष्ट महत्तम समापवर्तक (HCF) = 16x2है।

(iii) माना दिये गये व्यंजक
u = x2 – 7x + 12
v = x2 – 10x + 21
तथा w = x2 + 2x – 15
अतः गुणनखण्डन रूप में लिखने पर


यहाँ महत्तम घात का सर्वनिष्ठ भाजक = (x – 3)
या = न्यूनतम घात के सर्वनिष्ठ गुणनखण्डों का गुणनफल
अतः अभीष्ट महत्तम समापवर्तक (HCF) = (x – 3) है।

(iv) माना दिये गये व्यंजक
u = (x + 3)2 (x – 2)
तथा v = (x + 3) (x – 2)2
अतः गुणनखण्डन रूप में लिखने पर
u = (x + 3)2 (x – 2) = (x + 3) × (x + 3) × (x – 2)
v = (x + 3) (x – 2)2 = (x + 3) × (x – 2) × (x – 2)
यहाँ महत्तम घात का सर्वनिष्ठ भाजक = (x + 3) (x – 2)
या = न्यूनतम घात के सर्वनिष्ठ गुणनखण्डों का गुणनफल
अतः अभीष्ट महत्तम समापवर्तक (HCF) = (x + 3) (x – 2) उत्तर

(v) माना दिये गये व्यंजक
u = 24(6x4 – x2 – 2x2)
तथा v = 20(6x6 + 3x2 + x)
अतः गुणनखण्डन रूप में लिखने पर

यहाँ महत्तम घात का सर्वनिष्ठ भाजक = 22 × x2 = 4x
या = न्यूनतम घात के सर्वनिष्ठ गुणनखण्डों का गुणनफल
अतः अभीष्ट महत्तम समापवर्तक (HCF) = 4x2 उत्तर

प्रश्न 3.
यदि u(x) = (x – 1)2 तथा v(x) = (x2 – 1) हो तो सम्बन्ध LCM × HCF = u(x) × v(x) की सत्यता की जाँच कीजिए।
हल:
दिया है-
u(x) = (x – 1)2
v(x) = (x2 – 1)
अतः गुणनखण्डन के रूप में लिखने पर
u = (x – 1) × (x – 1) …..(i)
v = x2 – 1 = (x – 1) (x + 1) …………..(ii)
समीकरण (i) तथा (ii) से HCF तथा LCM लिखने पर
HCF = (x – 1)
LCM = (x – 1) ×(x – 1) × (x + 1)
= (x – 1) × (x + 1) = (x – 1)2 (x + 1)
हमें सम्बन्ध की जाँच करनी है।
LCM × HCF = u(x) × y(x)
→ LHS = LCM x HCF = (x – 1)2 (x + 1) x (x – 1)
= (x – 1)3 (x + 1)
RHS = u(x) × v(x) = (x – 1)2 × (x – 1)
= (x – 1)2 x (x – 1) (x + 1)
= (x – 1)3 (x + 1)
अतः LHS = RHS
अर्थात् LCM × HCF = u(x) × v(x)
अत: सत्यापन की जाँच पूरी होती है।

प्रश्न 4.
दो व्यंजकों का गुणनफल (x – 7)(x2 + 8 +12) है। यदि इन व्यंजकों का महत्तम समापवर्तक (HCF), (x + 6) है तो इनका लघुत्तम समापवर्तक (LCM) ज्ञात कीजिए।
हल:
दिया है-दो व्यंजकों का गुणनफल = (x – 7)(x2 + 8x + 12)
(HCF) = (x + 6)
LCM = ?
हम जानते हैं-
RBSE Solutions for Class 10 Maths Chapter 3 बहुपद Ex 3.6 3

प्रश्न 5.
दो द्विघातीय व्यंजकों का HCF एवं LCM क्रमशः (x – 5) तथा x3 – 19x – 30 है तो दोनों व्यंजकों को ज्ञात कीजिए।
हल:
दिया है- HCF = (x – 5)
LCM = x2 – 19x – 30
माना दो द्विघातीय व्यंजक (1) तथा v(x) हैं।
अब x3 – 19x – 30 में

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

0:00
0:00

tipobet-tipobet-tipobet-tipobet-marsbahis-marsbahis-marsbahis-marsbahis-jojobet-jojobet-casibom-casibom-casibom-casibom-bets10-bets10-bets10-bets10-bets10-mobilbahis-mobilbahis-bet365-bet365-bet365-bet365-betturkey-betturkey-betturkey-betturkey-betturkey-onwin-onwin-holiganbet-holiganbet-holiganbet-holiganbet-holiganbet-meritking-meritking-bahsegel-bahsegel-bahsegel-bahsegel-bettilt-bettilt-bettilt-bettilt-bettilt-mostbet-mostbet-mostbet-mostbet-misty-misty-misty-misty-misty-betenerji-betenerji-betenerji-sahabet-sahabet-sahabet-sahabet-sahabet-betmatik-betmatik-betmatik-betmatik-betmatik-mariobet-mariobet-mariobet-mariobet-mariobet-madridbet-madridbet-madridbet-madridbet-madridbet-pusulabet-pusulabet-pusulabet-pusulabet-pusulabet-betcio-betcio-betano-betano-betano-celtabet-celtabet-celtabet-celtabet-hitbet-hitbet-hitbet-hitbet-hitbet-pincocasino-pincocasino-pincocasino-meritbet-meritbet-meritbet-almanbahis-almanbahis-almanbahis-almanbahis-almanbahis-mersobahis-mersobahis-mersobahis-mersobahis-baywin-baywin-baywin-baywin-piabellacasino-piabellacasino-piabellacasino-limanbet-limanbet-limanbet-limanbet-limanbet-artemisbet-artemisbet-artemisbet-artemisbet-1xbet-1xbet-1xbet-1xbet-misli-misli-misli-misli-oleybet-oleybet-oleybet-oleybet-superbahis-superbahis-superbahis-nesine-nesine-nesine-youwin-youwin-youwin-youwin-betboo-betboo-betboo-bilyoner-bilyoner-sbahis-sbahis-maximumbet-betwin-betwin-royalbet-asyabahis-asyabahis-asyabahis-asyabahis-asyabahis-stake-stake-stake-dumanbet-dumanbet-dumanbet-7slots-7slots-7slots-pokerklas-pokerklas-klasbahis-klasbahis-klasbahis-imajbet-imajbet-imajbet-perabet-portbet-portbet-portbet-betgit-tipobet-tipobet-tipobet-marsbahis-jojobet-casibom-bets10-bets10-bets10-bets10-mobilbahis-mobilbahis-mobilbahis-bet365-bet365-betturkey-betturkey-betturkey-betturkey-onwin-holiganbet-holiganbet-meritking-meritking-meritking-bettilt-mostbet-mostbet-misty-misty-misty-betenerji-betenerji-betenerji-betenerji-betenerji-sahabet-betmatik-betmatik-mariobet-madridbet-madridbet-madridbet-pusulabet-pusulabet-pusulabet-pusulabet-betcio-betcio-betcio-betano-betano-celtabet-celtabet-celtabet-klasbahis-maximumbet-klasbahis-klasbahis-hitbet-1xbet-misli-imajbet-maximumbet-pincocasino-misli-betwin-imajbet-pincocasino-imajbet-pincocasino-perabet-pincocasino-perabet-misli-meritbet-oleybet-perabet-royalbet-royalbet-oleybet-asyabahis-almanbahis-asyabahis-portbet-portbet-portbet-asyabahis-superbahis-superbahis-portbet-mersobahis-superbahis-stake-mersobahis-betgit-nesine-baywin-baywin-nesine-betgit-youwin-dumanbet-piabellacasino-youwin-dumanbet-youwin-piabellacasino-betboo-dumanbet-7slots-7slots-bilyoner-bilyoner-7slots-safirbet-safirbet-safirbet-bilyoner-artemisbet-sbahis-sbahis-pokerklas-sbahis-pokerklas-royalbet-royalbet-royalbet-royalbet-royalbet-royalbet-royalbet-palacebet-palacebet-pashagaming-pashagaming-pashagaming-pashagaming-pashagaming-betasus-betasus-betasus-betasus-grandpashabet-grandpashabet-grandpashabet-cratosroyalbet-cratosroyalbet-cratosroyalbet-cratosroyalbet-betwoon-betwoon-betwoon-betwoon-betwoon-betwoon-spinco-spinco-spinco-radissonbet-radissonbet-radissonbet-radissonbet-betwild-betwild-betwild-betwild-betwild-süperbet-süperbet-casinofast-casinofast-casinofast-casinofast-casinofast-maxwin-maxwin-maxwin-maxwin-maxwin-damabet-damabet-damabet-damabet-damabet-damabet-damabet-dedebet-dedebet-dedebet-ramadabet-ramadabet-exonbet-exonbet-exonbet-exonbet-exonbet-exonbet-ritzbet-slotday-slotday-slotday-slotday-slotday-slotday-slotday-leogrand-leogrand-leogrand-leogrand-palazzobet-palazzobet-palazzobet-palazzobet-sloto-sloto-sloto-sloto-sloto-bahibom-bahibom-bahibom-bahibom-bahibom-bahibom-betsin-betsin-betsin-betsin-betsin-betsin-romabet-betgar-betgar-roketbet-roketbet-roketbet-roketbet-venombet-bahsegel-misli-imajbet-mobilbahis-celtabet-misli-bettilt-celtabet-celtabet-oleybet-stake-misli-stake-bettilt-hitbet-dumanbet-tipobet-dumanbet-celtabet-celtabet-hitbet-bahsegel-oleybet-dumanbet-hitbet-oleybet-pincocasino-superbahis-bahsegel-dumanbet-mostbet-pincocasino-marsbahis-hitbet-stake-hitbet-7slots-stake-celtabet-superbahis-mostbet-hitbet-stake-mostbet-nesine-nesine-7slots-nesine-sahabet-klasbahis-marsbahis-misli-betkanyon-nesine-portbet-pusulabet-pusulabet-youwin-oleybet-youwin-portbet-betboo-misli-perabet-jojobet-betboo-betgit-1xbet-betgit-1xbet-betcio-casibom-casibom-betano-betkanyon-betgit-bilyoner-betano-bilyoner-betcio-betboo-betboo-betano-betgit-mariobet-youwin-bets10-bets10-betano-betboo-sbahis-hitbet-mariobet-pincocasino-bets10-jojobet-pincocasino-pincocasino-betboo-casibom-bilyoner-mobilbahis-pincocasino-madridbet-madridbet-betgit-meritbet-casibom-mobilbahis-casibom-madridbet-bet365-pusulabet-sbahis-portbet-sahabet-pusulabet-bet365-betenerji-betenerji-betano-sbahis-pusulabet-meritbet-artemisbet-madridbet-bilyoner-mariobet-nesine-perabet-betkanyon-superbahis-betturkey-perabet-misty-superbahis-betturkey-bets10-maximumbet-maximumbet-mariobet-betcio-betwin-mostbet-onwin-betwin-betwin-limanbet-imajbet-imajbet-betwin-onwin-1xbet-bahsegel-betwin-klasbahis-betwin-mobilbahis-betmatik-meritking-klasbahis-piabellacasino-mersobahis-betano-betwin-holiganbet-misli-imajbet-holiganbet-betano-royalbet-holiganbet-piabellacasino-royalbet-klasbahis-meritking-baywin-baywin-meritking-royalbet-meritbet-meritking-royalbet-asyabahis-royalbet-meritking-bettilt-baywin-asyabahis-meritbet-asyabahis-bet365-baywin-dumanbet-meritbet-almanbahis-mostbet-sahabet-betturkey-almanbahis-7slots-betturkey-almanbahis-7slots-almanbahis-safirbet-misty-artemisbet-7slots-almanbahis-betturkey-safirbet-sahabet-pokerklas-misty-mersobahis-artemisbet-bet365-misty-piabellacasino-artemisbet-safirbet-pokerklas-holiganbet-piabellacasino-klasbahis-safirbet-onwin-mersobahis-piabellacasino-betturkey-betenerji-pokerklas-artemisbet-onwin-pokerklas-betenerji-baywin-pokerklas-pokerklas-holiganbet-piabellacasino-betenerji-mersobahis-safirbet-limanbet-limanbet-pokerklas-stake-venombet-venombet-venombet-venombet-venombet-roketbet-roketbet-roketbet-roketbet-roketbet-betgar-betgar-betgar-romabet-romabet-betsin-betsin-betsin-betsin-bahibom-bahibom-bahibom-bahibom-bahibom-bahibom-sloto-sloto-sloto-sloto-sloto-palazzobet-palazzobet-palazzobet-palazzobet-leogrand-leogrand-leogrand-leogrand-slotday-slotday-ritzbet-ritzbet-ritzbet-ritzbet-exonbet-exonbet-exonbet-exonbet-exonbet-ramadabet-ramadabet-ramadabet-ramadabet-dedebet-dedebet-dedebet-dedebet-dedebet-damabet-damabet-damabet-damabet-maxwin-maxwin-maxwin-maxwin-maxwin-casinofast-casinofast-süperbet-süperbet-süperbet-süperbet-süperbet-süperbet-süperbet-betwild-betwild-radissonbet-radissonbet-radissonbet-radissonbet-radissonbet-radissonbet-spinco-spinco-spinco-spinco-spinco-spinco-spinco-spinco-betwoon-betwoon-betwoon-betwoon-cratosroyalbet-cratosroyalbet-cratosroyalbet-cratosroyalbet-cratosroyalbet-cratosroyalbet-grandpashabet-grandpashabet-grandpashabet-grandpashabet-betasus-betasus-betasus-pashagaming-pashagaming-royalbet-royalbet-royalbet-royalbet-royalbet-palacebet-palacebet-palacebet-palacebet-palacebet-pashagaming-betasus-cratosroyalbet-exonbet-betgar-meritbet-bet365-betmatik-youwin-betkanyon-marsbahis-jojobet-casibom-mobilbahis-meritking-mostbet-betenerji-betenerji-betano-betano-pincocasino-meritbet-mersobahis-baywin-piabellacasino-artemisbet-1xbet-misli-oleybet-nesine-nesine-betboo-betboo-bilyoner-bilyoner-bilyoner-sbahis-sbahis-sbahis-maximumbet-maximumbet-betwin-betwin-betwin-royalbet-royalbet-royalbet-royalbet-stake-dumanbet-7slots-7slots-safirbet-safirbet-safirbet-safirbet-pokerklas-pokerklas-pokerklas-casibom-casibom-tipobet-jojobet-jojobet-mobilbahis-mobilbahis-bet365-onwin-onwin-onwin-meritking-meritking-bahsegel-betcio-betcio-betcio-celtabet-pincocasino-meritbet-piabellacasino-superbahis-superbahis-youwin-maximumbet-maximumbet-stake-dumanbet-safirbet-klasbahis-klasbahis-imajbet-imajbet-perabet-perabet-perabet-perabet-betkanyon-betkanyon-betkanyon-betkanyon-betkanyon-portbet-portbet-betgit-betgit-betgit-betgit-tipobet-tipobet-marsbahis-marsbahis-marsbahis-marsbahis-jojobet-jojobet-jojobet-jojobet-casibom-casibom-bets10-mobilbahis-mobilbahis-bet365-bet365-bet365-betturkey-onwin-onwin-onwin-onwin-holiganbet-holiganbet-holiganbet-meritking-meritking-bahsegel-bahsegel-bahsegel-bahsegel-bahsegel-bettilt-bettilt-bettilt-bettilt-mostbet-mostbet-mostbet-misty-misty-sahabet-sahabet-sahabet-sahabet-betmatik-betmatik-betmatik-mariobet-mariobet-mariobet-mariobet-madridbet-madridbet-pusulabet-betcio-betcio-betano-betano-betano-celtabet-celtabet-maximumbet-1xbet-hitbet-1xbet-klasbahis-hitbet-1xbet-hitbet-hitbet-1xbet-klasbahis-maximumbet-maximumbet-pincocasino-betwin-imajbet-misli-imajbet-betwin-misli-betwin-meritbet-betwin-meritbet-royalbet-perabet-perabet-royalbet-meritbet-meritbet-oleybet-betkanyon-royalbet-betkanyon-almanbahis-betkanyon-almanbahis-betkanyon-oleybet-betkanyon-almanbahis-almanbahis-oleybet-asyabahis-asyabahis-portbet-superbahis-mersobahis-mersobahis-superbahis-mersobahis-betgit-baywin-stake-betgit-nesine-betgit-stake-nesine-nesine-stake-baywin-stake-baywin-piabellacasino-youwin-youwin-dumanbet-piabellacasino-piabellacasino-betboo-betboo-dumanbet-limanbet-limanbet-limanbet-betboo-betboo-limanbet-7slots-bilyoner-7slots-limanbet-artemisbet-bilyoner-safirbet-artemisbet-safirbet-artemisbet-pokerklas-artemisbet-pokerklas-sbahis-pokerklas-sbahis-stake-tipobet-betmatik-bettilt-stake-tipobet-bettilt-stake-bettilt-celtabet-oleybet-tipobet-mostbet-marsbahis-bahsegel-bettilt-oleybet-asyabahis-bettilt-celtabet-asyabahis-tipobet-hitbet-pincocasino-dumanbet-oleybet-stake-bettilt-oleybet-bahsegel-misli-marsbahis-tipobet-celtabet-misli-tipobet-bahsegel-asyabahis-marsbahis-tipobet-misty-superbahis-7slots-jojobet-7slots-hitbet-mostbet-nesine-superbahis-celtabet-marsbahis-jojobet-mostbet-safirbet-youwin-madridbet-betenerji-superbahis-perabet-madridbet-madridbet-portbet-sahabet-oleybet-perabet-madridbet-marsbahis-madridbet-misli-nesine-betkanyon-marsbahis-betmatik-portbet-betgit-jojobet-portbet-pusulabet-pusulabet-pusulabet-youwin-portbet-jojobet-betkanyon-betmatik-superbahis-betcio-1xbet-betkanyon-betboo-sahabet-perabet-portbet-jojobet-betmatik-betcio-jojobet-portbet-betcio-betmatik-sahabet-betmatik-betboo-superbahis-casibom-betgit-mariobet-1xbet-mariobet-youwin-betgit-youwin-betenerji-youwin-1xbet-youwin-perabet-casibom-betkanyon-betenerji-tipobet-betgit-casibom-imajbet-bilyoner-bets10-marsbahis-nesine-betgit-mariobet-bets10-jojobet-hitbet-jojobet-betboo-sbahis-madridbet-betboo-sbahis-mobilbahis-mariobet-mobilbahis-sbahis-sbahis-marsbahis-artemisbet-maximumbet-bilyoner-casibom-artemisbet-imajbet-maximumbet-casibom-pusulabet-portbet-pincocasino-bet365-sbahis-bilyoner-bet365-bilyoner-betkanyon-misty-artemisbet-meritbet-bilyoner-betkanyon-limanbet-imajbet-mariobet-nesine-sbahis-perabet-bet365-limanbet-misty-artemisbet-mostbet-misty-betturkey-nesine-maximumbet-tipobet-pusulabet-betcio-sbahis-betturkey-maximumbet-maximumbet-maximumbet-meritbet-bets10-betcio-superbahis-perabet-meritbet-bets10-maximumbet-onwin-bets10-betcio-limanbet-betturkey-almanbahis-onwin-oleybet-imajbet-perabet-almanbahis-bettilt-betano-bets10-betcio-betano-onwin-bahsegel-imajbet-mariobet-almanbahis-maximumbet-misli-betwin-klasbahis-almanbahis-bahsegel-holiganbet-imajbet-meritking-piabellacasino-betwin-almanbahis-mobilbahis-limanbet-klasbahis-holiganbet-1xbet-bahsegel-betmatik-1xbet-betwin-mobilbahis-royalbet-betano-pincocasino-royalbet-mersobahis-royalbet-mersobahis-klasbahis-mobilbahis-royalbet-meritking-mobilbahis-royalbet-klasbahis-bilyoner-mersobahis-mersobahis-meritking-betmatik-1xbet-klasbahis-meritking-pincocasino-baywin-meritbet-bet365-meritking-baywin-asyabahis-asyabahis-bet365-asyabahis-piabellacasino-asyabahis-7slots-dumanbet-7slots-mostbet-piabellacasino-mersobahis-dumanbet-mersobahis-holiganbet-misty-piabellacasino-betturkey-7slots-pokerklas-1xbet-dumanbet-misty-limanbet-onwin-safirbet-safirbet-pokerklas-betenerji-safirbet-baywin-sahabet-onwin-baywin-betenerji-limanbet-safirbet-artemisbet-limanbet-pokerklas-holiganbet-sahabet-onwin-dumanbet-baywin-holiganbet-sahabet-